Columns & Artikelen

Andere Tijden XXXXII

by Robert Broncel on 23 februari 2021

Schijn bedriegt? Zo niet in de onbegrensde financiële wereld. Immers, de beurs stijgt al geruime tijd bij een allesbehalve robuuste economie. Evenzo overstijgen de schulden in veel gevallen ruim het BNP w.o. U.S.A., Japan, U.K. e.a. terwijl de rente en daarmee de risicoperceptie op nul genageld blijven. ‘The big picture’ anno 21e eeuw heeft veel weg heeft van een l’histoire se répète 90 jaar geleden.

De lange golfbeweging van Nikolay Kondratieff lijkt hiermee bevestigd te worden. Meerdere economen waaronder “onze” Jaap van Duyn hebben hierop reeds gewezen. Waar met name de Fed al jaren gespinsd is op inflatie (teneinde de uitstaande schulden te laten “verdampen!), hikten we aldoor meer tegen deflatie aan. Oorzaak: nog altijd de immense valsgeldlawine die aanhoudend niet in Main Street maar op Wall Street en in de vastgoedmarkt blijft landen.

Getuige hun uitspraak “mundus vult decipi, ergo decipiatur”, wisten de Romeinen in hun tijd al dat je de onderdaan gemakkelijk met “brood en spelen” kon verleiden, ook al blijft dit thans dan beperkt tot de categorie die juist beter zou moeten weten. Zonder noemenswaardige kennis van het verleden blijft en blijkt de toekomst evenwel duister!

Dure rekening

Kort door de bocht komt de huidige mondiale financiële gang van zaken er op neer dat we verblind zijn geraakt door de verslavende invloed van economische groei, vooruitgang en welvaart zoals we die met vallen en opstaan sinds WO II hebben meegekregen. Het is juist dit fenomeen waaraan de basisfactoren als klimaat en biodiversiteit ondergeschikt werden gemaakt. Geheel indruisend tegen het rapport van “de Club van Rome” vijftig jaar geleden dat door olieboeren als Shell en Exxon/Mobil werd afgekocht. De sterke verwaarlozing van deze basisfactoren zal ons in combi met het monetaire “schuldcomplex” duur te staan komen.

Laatste scenario

Om de schuldballon te laten leeglopen, resteert er nog één scenario en dat is ‘instant’ inflatie middels herkoppeling met het edelmetaal. Dat zal dan niet op basis van de huidige goudprijs kunnen zijn maar veeleer via een zodanige herschikking, waarbij de schulden op acceptabele wijze kunnen worden geaccommodeerd. De staatsschuld zal alsdan nooit verder kunnen oplopen dan de goudreserve toestaat. Als dat toch gebeurt, is de staat gehouden additionele gouddekking te zoeken. Op deze wijze blijft de gecreëerde intrinsieke waarde of koopkracht van de munt gehandhaafd, resulterend in rust op de internationale financiële markten.

Het schikkingskunstje” werd destijds al in 1933 beproefd door toenmalig president Roosevelt, die van “zunige” maar degelijke Zeeuwse afkomst was. Uit de annalen van die tijd weten we dat de economie daarop wel degelijk een degelijke groei heeft laten zien.

President Roosevelt kon zich destijds nog een bescheiden verhoging permitteren van $20,67 naar een niveau van $35 dat in 1944 middels de Bretton Woods afspraken gehandhaafd bleef tot 1971. Of de dollar aan een aan goud “geketende” reserverol zou kunnen worden gesmeed, zal mede afhangen van de huidige Amerikaanse goudvoorraad na de laatste audit in 1955(!). Hoe geringer deze voorraad hoe hoger de koppeling zal uitvallen om ook de uitstaande schuld internationaal aanvaardbaar te kunnen accommoderen. “Deze aap” hangt nog in de mouw!

Met corona als tractie van de verdere schuldgroei zou het moment van herkoppeling zich sneller kunnen aandienen dan de centrale bankiers wellicht hadden voorzien! Dat momentum breekt aan zodra de risicoperceptie met betrekking tot de validiteit van het huidige monetaire systeem kantelneigingen vertoont als gevolg van een stijgende inflatie en/of stijgende rente.

In deze column werd al een aantal malen gemijmerd over een nieuwe koppelingsprijs. Deze modus slaagt alleen als het niveau van herijking resulteert in een evenredige schulddekking, zoals een bank kijkt naar de kwaliteit van het onderpand voordat een lening wordt verstrekt. In de markt lopen de ramingen mede afhankelijk van de dekkingsgraad hieromtrent sterk uiteen van $5.000 per ounce aan de onderkant tot meer dan $20.000 aan de bovenkant, dus afhankelijk van de uitgangspunten. De meest reële inschatting ligt dichter bij 20 dan bij 5.

Of de dollar dan nog de reservestatus houdt, is mede afhankelijk van staten als China en Rusland als grootste hoarders van goud en Amerikaans schuldpapier. Zij zullen zich stellig niet langer willen laten ringeloren door de monetaire sancties (w.o. ook de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunications – SWIFT ressorteert), waarmee de V.S. tot dusver gretig heeft gestrooid. SWIFT is het grootste betalings settlement netwerk ter wereld, waarmee het vervolg van de reservestatus in wezen ter discussie staat. Uit o.s. grafiek blijkt dat het aantal SWIFT transacties al enige jaren teruglopend is.

Afname internationaal dollarverkeer

Deze trend wordt overigens bevestigd door de ECB en het IMF die beide concludeerden dat er sinds 2016 synchroon met de sancties sprake is van een afname van het dollarverkeer als percentage van de belangrijkste muntreserves als de euro, pond sterling, yen en yuan.

Naderende sovereign debt crisis

Hoewel het tot dusver nog min of meer business as usual lijkt, beginnen “de grondzeeën” in de vorm van inflatie- en rentestijging zich enigszins af te tekenen. Met Joe Biden in het Witte Huis zal het voorgaande “failliete” monetair/fiscale beleid ongetwijfeld worden voortgezet, juist omdat er geen enkele zinvolle weg terug meer is.

Bij een staatsschuld van $28 biljoen (12 nullen) versus een economie van $21 biljoen valt een dergelijk beleid niet meer te rijmen en dat geldt niet alleen voor de V.S. Mondiaal gezien is de totaal uitstaande schuld opgeteld – consument, bedrijfsleven en overheid – in 2020 met $24 biljoen (12 nullen) aangegroeid tot een schuld van $280 biljoen, of met een stijging van maar liefst 10% (in één jaar!) bij een wereldeconomie van ca. $95 biljoen. Een onevenwichtige onstuitbare ontwikkeling. Deze cijfers werden gepubliceerd door het tamelijk onafhankelijke International Institute of Finance (IIF) in Washington. Volgens economen Ken Rogoff en Carmen Reinhart loopt een schuld/BBP verhouding van >90% qualitate qua in de gevarenzone – met de V.S, U.K. en Japan als “grootste uitblinkers”.

Zodra een sovereign debt crisis in zicht komt, dreigt een grootscheepse kapitaalvernietiging te ontstaan, te beginnen met de bubbelmarkten als aandelen, obligaties en vastgoed. Stanley Druckenmiller, één van de bekendste beleggers, liet zich recent op CNBC ontvallen: ‘this is the wildest cocktail I’ve ever seen!’ Hij doelde hierbij mede op de Fed, die de laatste zes weken meer staatspapier had opgekocht dan in de tien jaar onder Bernanke/Yellen. Typerend was de zinsnede: ‘the Fed has bastardized the most important price in the world, which is the cost of money’.

 Niettemin wenst president Biden er nog een enorme sloot geld tegenaan te gooien. Hij wordt hierin gesteund door een groeiende consensus in Washington. Dit tegen beter weten in daar de zwaarste crisis in 90 jaar allang niet meer te bestrijden valt met nog eens meer gratis geld. Dat hebben de bedroevend matige resultaten middels de geld verslindende operaties aangeduid als QE vanaf de crisis in 2009 wel aangetoond.

De grafiek hieronder laat duidelijk zijn dat er steeds meer dollars nodig blijken te zijn om een steeds geringere groei te kunnen bewerkstelligen. Oorzaak? Er verdwijnt steeds meer improductief kapitaal richting beurs en de vastgoedsector, terwijl de rente in de 0-stand dient te blijven teneinde de schuldcreatie niet nog meer “luister bij te zetten”. Kortom, er is simpel sprake van een doodlopend pad eindigend in een peilloze diepte! Waarom dan toch hiervoor kiezen? Omdat die diepte zogenaamd nog niet zichtbaar is. Je zou kunnen zeggen dat het opendraaien van de geldluiken door de centrale bank als last resort de cover up blijkt voor de angst van een historisch dramatische monetaire implosie.

 

Doodlopend pad

Bovenliggend “plaatje” biedt alle inzicht welk onheil het Witte Huis, de Fed, de Amerikaanse samenleving en de rest van de wereld ligt te wachten. Er bestaat ook nergens ter wereld een enkel historisch precedent dat aantoont dat je met steeds meer schuld (zonder enige dekking) een minstens aanvaardbare economische groei zou kunnen bewerkstelligen. Japan is het oudste lichtend voorbeeld met deze politiek. De steeds verder teruglopende economische groei laat zien dat er steeds meer geld in versneld tempo verdwijnt in niet productieve investeringen die niets tot de economie bleken te hebben bijgedragen. Keynes en MMT (Modern Monetary Theory) lijken hiermee wel voldoende te zijn afgeserveerd! Kortom, de verhoudingen tussen de financiële wereld en de reële economie zijn volstrekt zoek gespeeld! De oorzaak hiervan is kennelijk het gebrek aan inzicht en/of kennis van de uitvoerende dan wel toeziende macht, de burgers niets vermoedend achterlatend.

Goud en koopkracht

Teneinde de steeds indringender precaire financiële situatie te versluieren, moest goud het vorige week kortelings opnieuw ontgelden naar een niveau beneden $1.800. De gestegen rente als gevolg van hogere inflatieverwachtingen zou de reden hiervan zijn, maar dit blijkt historisch gezien een drogreden te zijn. Het lichtend voorbeeld hiervan betrof de jaren ’70, toen de stijgende inflatie tot 15% gestaag opliep met de stijgende goudprijs tot $850 vanaf $35. Het vertrouwen in edelmetaal bleek het uiteindelijk altijd te winnen van het vertrouwen in de dollar! Het was en is juist de angst voor (nieuwe) monetaire instabiliteit die de aanleiding vormde om de intrinsieke waarde van het fiatpapier (wat deze dan nog voorstelt) optisch op te krikken middels een nieuwe neerwaartse “bijstelling” van de goudprijs.

Angstvallig wordt ook altijd verhuld dat alleen edelmetaal de enige valuta van alle tijden is die nooit haar koopkracht heeft verloren. Er mag van een dramatische ontwikkeling worden gesproken wanneer beleidsmakers uitgaande van kennisgebrek of gebrek aan alternatieven met “gratis geld” mooi weer blijven spelen! Het wordt de hoogste tijd de discipline van de monetaire economie universitair eindelijk eens adequaat voor het voetlicht te brengen!

Waarschuwingen

Buiten de fricties op de COMEX in maart vorig jaar dreigen er opnieuw fricties op de REPO markt te ontstaan. Als gevolg waarvan Bear Stearns in augustus 2007 door gebrek aan liquiditeit als eerste het slachtoffer werd en in feite de fatale crisis van 2008 inluidde. Er ontstond destijds een run op de Repurchase of REPO markt, de primaire fundingsbron voor het gesecuritiseerde bankensysteem, waarbij deze fondsen dienen als depotgeld voor het op korte termijn lenen tegen rente met onderpand als garantie. Als dat depotgeld opdroogt, ontstaat er een gebrek aan vertrouwen dat destijds z’n bron vond in de bedenkelijke subprime hypotheekderivaten.

Gelet op de stijgende inflatietrend hintte Bank of America in een bericht van 15 februari j.l. op een Weimar 2.0 scenario, waarbij de reële rente bij een gelijk blijvende rentevoet bleef meestijgen. Dit terwijl de omloopsnelheid binnen het geldcircuit thans ook toenemend is. Als die trend eenmaal doorzet dan brengt dat de poppetjes daadwerkelijk aan het dansen, zoals in onderstaande chart in een reality check van 100 jaar geleden is weergegeven.

Opmerkelijk is de snelheid van een dergelijk verraderlijke omslag die zich onverhoeds manifesteerde in een tijd dat er nog nauwelijks statistieken gangbaar waren.

In feite ligt er met de aanhoudende rücksichtloze valse munterijen een soortgelijk scenario van chaotische vernietiging van het monetaire systeem open. Een “herhaling van zetten” is thanss niet ondenkbeeldig. Hierop wees o.m. het bekende von Mises Instituut (Oostenrijkse School) dat altijd front heeft gemaakt voor koopkrachtbehoud, zoals die door alle eeuwen heen in goud gebeiteld stond! Dit instituut heeft niet voor niets de loskoppeling in 1971 tot de grootste monetaire ‘misfit’ van de vorige eeuw bestempeld!

Onder de recente uitroep van Fed president Jerome Powell voor de Economic Club of New York: ‘I don’t expect a large nor sustained increase in inflation right now’, ligt deze weg gezien het intussen verspeelde rentewapen juist wagenwijd open! Kennelijk wenste hij evenmin een oog te wagen aan de steeds verder oplopende consumenten prijsindex. Dit is niets anders dan struisvogelpolitiek die in de jaren ’80 door econoom John Williams in zijn Shadowstats naar voren werd gehaald om uiting te geven aan het verneukeratieve inflatiecijfer uitgebracht door de U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS).

De inflatiemeting ex. energie en voeding – de meest elementaire onderdelen van een economie – zouden “een té volatiel beeld laten zien”. Dat mag dan zo zijn maar een dergelijk beeld geeft wel de totale prijsontwikkeling weer, zoals blijkt uit onderstaande grafiek. Een ander opvallende constatering is dat dit cijfer nagenoeg nooit door een beurscommentator of analist naar voren wordt gebracht, kennelijk “geprogrammeerd” als men is.

 

Een andere objectieve weergave is afkomstig van de CRB (Commodity Researc h Bureau) die de prijsontwikkeling op commodity terrein meet. Hier valt een evidentere stijging waar te nemen die nog grotendeels in de afgifteprijzen van diverse producten verdisconteerd zal moeten worden. De grote stijging ad 60% werd mede veroorzaakt door de sterk oplopende olieprijs ad 160% die vorig voorjaar als gevolg van een veel te ruim olie aanbod zelfs nog even onder nul dook.

 

Dit alles in ogenschouw nemende is er nogmaals weinig zicht op stabilisatie van een intussen volstrekt ontwricht monetair systeem dat alle ruimte voor Andere Tijden biedt!

Nawoord

Na ruim 100 jaar institutie van het Fed”bedrijf” mag de vraag worden gesteld welke bijdrage dit instituut in feite heeft geleverd tot een blijvend beter gebalanceerde economie? Zonder deze vraag te beantwoorden, kan illustratief worden volstaan met enkele quotes van voormalige Fed presidenten:

  • ‘Gold is no more but a barbaric relic from ancient times’ – Alan Greenspan (1987 – 2006)
  • toen hij vrij van plichten was, riep hij: ‘ín the absence of the gold standard, there is no way to protect savings from confiscation through inflation; there is no safe store of value’
  • ‘The U.S. government has a technology called a printing press, that allows it to produce as many U.S. dollars as it wishes at no cost’ – ‘helicopter’ Ben Bernanke (2006 – 2014)
  • ‘The Federal reserve is not currently forecasting a recession’, daarna moest hij toegeven dat ‘september and october 2008 was the worst Financial Crisis in global history, including the Great Depression’
  • ‘It is not the responsibility of the Federal Reserve – nor would it be appropriate – to protect lenders and investors from the consequences of their financial decisions’ (pas daarna werd alles “uitgebaild” wat er maar uit te ‘bailen’ viel!)
  • ‘The Federal Reserve will not monetize the debt’ om pas daarna de nationale schuld met biljoenen tot in de klucht te monetariseren!
  • ‘Although we work through financial markets, our goal is to help Main Street, not Wall Street’ – Janet Yellen (2014 – 2018).

Robert Broncel Copyright, 20 februari 2021 www.robertbroncel.com

P.S. deze column wordt ook verzonden aan DNB president Klaas Knot

Disclaimer bij columns artikelen, vraaggesprekken en advertorials op Edelmetaal-Info.nl: auteur(s) schrijft op eigen verantwoordelijkheid. De mening van de auteur(s) hoeft niet over een te komen met de mening van andere auteurs of de redactie van Edelmetaal-Info. De auteur kan posities of belangen hebben in genoemde zaken.

De informatie op deze website is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen, maar als startpunt voor je eigen onderzoek.

Zie verder de algemene disclaimer van Edelmetaal-Info

Edelmetaal kopen? Zie deze ‘etalage

 

Robert BroncelAndere Tijden XXXXII